Bawa kamma 8

Rozdział 8

א הַחוֹבֵל בַּחֲבֵרוֹ חַיָּב עָלָיו מִשּׁוּם חֲמִשָּׁה דְבָרִים, בְּנֶזֶק, בְּצַעַר, בְּרִפּוּי, בְּשֶׁבֶת, וּבְבֹשֶׁת. בְּנֶזֶק כֵּיצַד. סִמָּא אֶת עֵינוֹ, קָטַע אֶת יָדוֹ, שִׁבֵּר אֶת רַגְלוֹ, רוֹאִין אוֹתוֹ כְּאִלּוּ הוּא עֶבֶד נִמְכָּר בַּשּׁוּק וְשָׁמִין כַּמָּה הָיָה יָפֶה וְכַמָּה הוּא יָפֶה. צַעַר, כְּוָאוֹ בְשַׁפּוּד אוֹ בְמַסְמֵר, וַאֲפִלּוּ עַל צִפָּרְנוֹ, מְקוֹם שֶׁאֵינוֹ עוֹשֶׂה חַבּוּרָה, אוֹמְדִין כַּמָּה אָדָם כַּיּוֹצֵא בָזֶה רוֹצֶה לִטֹּל לִהְיוֹת מִצְטַעֵר כָּךְ. רִפּוּי, הִכָּהוּ חַיָּב לְרַפְּאֹתוֹ. עָלוּ בוֹ צְמָחִים, אִם מֵחֲמַת הַמַּכָּה, חַיָּב. שֶׁלֹּא מֵחֲמַת הַמַּכָּה, פָּטוּר. חָיְתָה וְנִסְתְּרָה, חָיְתָה וְנִסְתְּרָה, חַיָּב לְרַפְּאֹתוֹ. חָיְתָה כָל צָרְכָּהּ, אֵינוֹ חַיָּב לְרַפְּאֹתוֹ. שֶׁבֶת, רוֹאִין אוֹתוֹ כְּאִלוּ הוּא שׁוֹמֵר קִשּׁוּאִין, שֶׁכְּבָר נָתַן לוֹ דְמֵי יָדוֹ וּדְמֵי רַגְלוֹ. בֹּשֶׁת, הַכֹּל לְפִי הַמְבַיֵּשׁ וְהַמִּתְבַּיֵּשׁ. הַמְבַיֵּשׁ אֶת הֶעָרֹם, הַמְבַיֵּשׁ אֶת הַסּוּמָא, וְהַמְבַיֵּשׁ אֶת הַיָּשֵׁן, חַיָּב. וְיָשֵׁן שֶׁבִּיֵּשׁ, פָּטוּר. נָפַל מִן הַגָּג, וְהִזִּיק וּבִיֵּשׁ, חַיָּב עַל הַנֶּזֶק וּפָטוּר עַל הַבֹּשֶׁת, שֶׁנֶּאֱמַר (דברים כה) וְשָׁלְחָה יָדָהּ וְהֶחֱזִיקָה בִּמְבֻשָׁיו, אֵינוֹ חַיָּב עַל הַבֹּשֶׁת עַד שֶׁיְהֵא מִתְכַּוֵּן:
1 Jeśli ktoś skrzywdzi bliźniego, jest odpowiedzialny za pięć rzeczy: nezek (zranienie), tza'ar (cierpienie), ripui (uzdrowienie), szeweth (zwolnienie) i wstyd (bosheth). „Nezek”—Jak (jest oceniany)? Gdyby zaślepił oko, odciął rękę lub złamał nogę, on (ranny) jest postrzegany jako niewolnik sprzedawany na rynku i szacuje się, ile byłby wart (bez kontuzji) i ile on jest wart (z tym). [Bo gdyby musiał, mógłby sprzedać się jako hebrajski niewolnik, tak że ten, który go skrzywdził, spowodował, że stracił tę kwotę.] "Tza'ar"—Gdyby spalił go śliną lub gwoździem, nawet paznokciem, w miejscu, w którym nie ma rany, szacuje się, o ile taki człowiek zażądałby (odpłatnie), aby został w ten sposób dotknięty. [Im bardziej jest „delikatny”, tym większe jest jego cierpienie i ból.] „Ripui”—Jeśli go uderzył, musi go uleczyć. Jeśli rozwinęły się narośla [białe pęcherze]—Jeśli z powodu rany ponosi odpowiedzialność; jeśli nie z powodu rany, jest zwolniony. Jeśli się zagoi i wróci; uzdrowiony i wrócił, musi to wyleczyć. Jeśli wyleczył się całkowicie, nie musi go leczyć. „Sheveth”—Postrzegamy go jako strażnika tykw, bo już otrzymał zapłatę za rękę lub nogę. [Przez wszystkie dni choroby postrzegamy go jako obserwatora tykw i oddajemy mu jego codzienną zapłatę. Nie nadaje się bowiem do żadnej innej pracy, chociażby nie był chory. Ponieważ odcięto mu rękę lub nogę, a on już został za to wynagrodzony.] "Bosheth"—wszystko według oszusta [(Im „mniejszy” im wstyd, tym większy wstyd)] i zawstydzonego. [Im większy jest, tym większy wstyd]. Jeśli ktoś zawstydził nagiego mężczyznę, niewidomego lub śpiącego, ponosi odpowiedzialność. A jeśli śpiący zawstydził (kogoś), nie ponosi odpowiedzialności. Jeśli ktoś spadł z dachu, wyrządził krzywdę i zawstydził, ponosi odpowiedzialność za krzywdę, a nie za wstyd, napisano (Księga Powtórzonego Prawa 25:11): „I wyciągnęła rękę i pochwyciła jego ukryte części”—Nie można zawstydzić, jeśli nie ma zamiaru (wstydu). [Wszystkie pięć pochodzą z wersetów: Nezek—(Księga Wyjścia 21:24): „Oko za oko”. Nie może to oznaczać dosłownie oka, gdyż jest napisane (Lb 35:31): „I nie weźmiesz kofera ('okupu') za duszę mordercy”. Za duszę mordercy nie bierzesz okupu, ale bierzesz okup za eksponaty organów (które nie odrastają). Bo jeśli ktoś zaślepił oko bliźniego, daje mu wartość jego oka. I taki jest cel „Oko za oko”. Tza'ar pochodzi od (tamże. 25): „Rana za ranę”. To jest zbyteczny werset, aby uczynić go odpowiedzialnym za tza'ar nawet tam, gdzie istnieje (płatność za) nezek—że nie można powiedzieć, że nabył (zapłacił) rękę i musi ją amputować w każdym przypadku; ale mówimy, że mógł go amputować leczniczo, a ten odciął go żelazem i spowodował tza'ar, za co płaci tza'ar. Ripui i Sheveth—(Tamże. 19): „Tylko swoje pędy da i uzdrawi, on leczy”. I to tylko wtedy, gdy choroba jest spowodowana raną. Jeśli jednak poszkodowany był porzucony i nie zastosował się do zaleceń lekarza, mazik nie musi płacić poniesionych przez niego sheveth i ripui. Bosheth— (Tamże. 11): „Wtedy odetniesz jej rękę” —Rekompensata pieniężna. A zgodnie z prawem Tory „żadne prawo na świecie” nie może być orzekane przez żadnego sędziów, z wyjątkiem sędziów wyświęconych w Erec Izrael, jest napisane (Wj 22: 8): „Dopóki Elohim nie przyjdzie w sprawie obu”, a tylko sędziowie wyświęceni w Eretz Yisrael nazywani są „elohim”. (Sprawy sądowe dotyczące) pożyczek, kupna i sprzedaży, kar, przyjęć i odmów są jednak rozstrzygane poza Eretz Yisrael, tak jakby sędziowie byli posłańcami bet-din w Eretz Yisrael i działali w ich imieniu. I to tylko w przypadku częstych zdarzeń pociągających za sobą straty pieniężne, takich jak bestia wyrządzająca szkody poprzez shen and regel (muadim) lub człowiek raniący bestię. Ale (spory sądowe dotyczące) bestii raniącej człowieka lub jednego człowieka raniącego drugiego nie są w ogóle rozstrzygane poza Eretz Yisrael. Przeciwnie, ten, który powoduje krzywdę lub szkodę, jest wykluczany z ostracyzmu, dopóki nie wystąpi (o orzeczenie) do Eretz Yisrael ze stroną sporu lub nie zgodzi się na kompromis zbliżony do tego, który uznany jest za sprawiedliwy przez sędziego. Ale tam nie rządzi się nic określonego. Dotyczy to wszystkich kar pieniężnych wskazanych w Piśmie Świętym iw całym Talmudzie. Nie mogą być narzucane przez sędziów spoza Eretz Yisrael. Ale osoba odpowiedzialna za nie jest wykluczona, jak wyjaśniliśmy].
ב זֶה חֹמֶר בָּאָדָם מִבַּשּׁוֹר, שֶׁהָאָדָם מְשַׁלֵּם נֶזֶק, צַעַר, רִפּוּי, שֶׁבֶת, וּבֹשֶׁת, וּמְשַׁלֵּם דְּמֵי וְלָדוֹת, וְשׁוֹר אֵינוֹ מְשַׁלֵּם אֶלָּא נֶזֶק, וּפָטוּר מִדְּמֵי וְלָדוֹת:
2 To jest surowość człowieka ponad shor, że człowiek płaci nezek, tza'ar, ripui, sheveth i bosheth, a on rekompensuje poronienie, a shor płaci tylko nezek, [jest napisane (Księga Kapłańska 24:19): „… człowiek na bliźnim " — człowiek na bliźnim, a nie wół na sąsiadu (tj. właściciela).], i (shor) jest zwolniony z odszkodowania za poronienie, [jest napisane (Wj 21:22): „Jeśli ludzie walczą, itd. ”. — ludzi, a nie woły.]
ג הַמַּכֶּה אֶת אָבִיו וְאֶת אִמּוֹ וְלֹא עָשָׂה בָהֶם חַבּוּרָה, וְחוֹבֵל בַּחֲבֵרוֹ בְּיוֹם הַכִּפּוּרִים, חַיָּב בְּכֻלָּן. הַחוֹבֵל בְּעֶבֶד עִבְרִי, חַיָּב בְּכֻלָּן חוּץ מִן הַשֶּׁבֶת, בִּזְמַן שֶׁהוּא שֶׁלּוֹ. הַחוֹבֵל בְּעֶבֶד כְּנַעֲנִי שֶׁל אֲחֵרִים, חַיָּב בְּכֻלָּן. רַבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר, אֵין לָעֲבָדִים בֹּשֶׁת:
3 Jeśli ktoś uderzy swojego ojca lub matkę bez zadawania rany i jeśli zrani przyjaciela w Jom Kippur, ponosi odpowiedzialność za wszystko (pięć rat). [I chociaż w całej Torze, jeśli ktoś popełnia przestępstwo pociągające za sobą karę i zapłatę pieniężną, otrzymuje rany i nie płaci, tutaj (w Jom Kippur) płaci i nie otrzymuje kar, Pismo Święte wyraźnie określa płatność pieniężną i a nie paski za zranienie sąsiada, a mianowicie. (Powtórzonego Prawa 19:21): „ręka za rękę”—płatność pieniężna. Przeanalizujmy to. Jest napisane (Księga Kapłańska 24:19): „Jak on uczynił, tak mu się stanie”. Dlaczego więc trzeba to pisać: „ręka za rękę”? Włączenie zranienia bliźniego w Jom Kipur jako płacenia i nieotrzymywania ran]. R. Juda mówi: Nie ma boszeta (zapłaty) dla niewolników [jest napisane (Powtórzonego Prawa 25:11): „Jeśli ludzie walczą razem, człowiek i jego brat "—ten, który jest objęty „braterstwem”, aby wykluczyć niewolnika, którego nie ma. Halacha nie jest zgodna z R. Yehudah.]
ד חֵרֵשׁ, שׁוֹטֶה וְקָטָן, פְּגִיעָתָן רָעָה. הַחוֹבֵל בָּהֶן חַיָּב, וְהֵם שֶׁחָבְלוּ בַּאֲחֵרִים פְּטוּרִין. הָעֶבֶד וְהָאִשָּׁה, פְּגִיעָתָן רָעָה. הַחוֹבֵל בָּהֶן חַיָּב, וְהֵם שֶׁחָבְלוּ בָּאֲחֵרִים, פְּטוּרִין, אֲבָל מְשַׁלְּמִין לְאַחַר זְמָן. נִתְגָּרְשָׁה הָאִשָּׁה, נִשְׁתַּחְרֵר הָעֶבֶד, חַיָּבִין לְשַׁלֵּם:
4 Głuchoniemy, imbecyl i nieletni —ich spotkanie jest złe: jeśli ktoś ich skrzywdzi, ponosi odpowiedzialność; jeśli krzywdzą innych, są zwolnieni. Niewolnik i kobieta—ich spotkanie jest złe. Jeśli ktoś je skrzywdzi, ponosi odpowiedzialność; jeśli krzywdzą innych, są zwolnieni, [nie mając nic do zapłacenia]. Ale płacą później, (tj.) jeśli kobieta jest rozwiedziona, a niewolnik uwolniony [i nabyli majątek], są zobowiązani do zapłaty. [Ponieważ na początku byli odpowiedzialni, ale po prostu brakowało im pieniędzy na spłatę. Ponieważ melog (użytkowanie) majątek kobiety jest związany z mężem w celu uzyskania owoców i spadku.]
ה הַמַּכֶּה אָבִיו וְאִמּוֹ וְעָשָׂה בָהֶן חַבּוּרָה, וְהַחוֹבֵל בַּחֲבֵרוֹ בְּשַׁבָּת, פָּטוּר מִכֻּלָּן, מִפְּנֵי שֶׁהוּא נִדּוֹן בְּנַפְשׁוֹ. וְהַחוֹבֵל בְּעֶבֶד כְּנַעֲנִי שֶׁלּוֹ, פָּטוּר מִכֻּלָּן:
5 Ten, kto uderza ojca i matkę i zadaje ranę, i ten, kto rani bliźniego w szabat, jest zwolniony ze wszystkich (pięć wypłat), ponieważ podlega karze śmierci. [Bo chociaż „rani” (przez zranienie), „naprawia” swoje (złe) skłonności), jego gniew słabnie, a złość jest przez to uśmierzana.] A ten, kto rani swego kananejskiego niewolnika, jest zwolniony od wszystkie (pięć płatności).
ו הַתּוֹקֵעַ לַחֲבֵרוֹ, נוֹתֵן לוֹ סֶלַע. רַבִּי יְהוּדָה אוֹמֵר מִשּׁוּם רַבִּי יוֹסֵי הַגְּלִילִי, מָנֶה. סְטָרוֹ, נוֹתֵן לוֹ מָאתַיִם זוּז. לְאַחַר יָדוֹ, נוֹתֵן לוֹ אַרְבַּע מֵאוֹת זוּז. צָרַם בְּאָזְנוֹ, תָּלַשׁ בִּשְׂעָרוֹ, רָקַק וְהִגִּיעַ בּוֹ רֻקּוֹ, הֶעֱבִיר טַלִּיתוֹ מִמֶּנּוּ, פָּרַע רֹאשׁ הָאִשָּׁה בַּשּׁוּק, נוֹתֵן אַרְבַּע מֵאוֹת זוּז. זֶה הַכְּלָל הַכֹּל לְפִי כְבוֹדוֹ. אָמַר רַבִּי עֲקִיבָא, אֲפִילוּ עֲנִיִּים שֶׁבְּיִשְׂרָאֵל, רוֹאִין אוֹתָם כְּאִלּוּ הֵם בְּנֵי חוֹרִין שֶׁיָּרְדוּ מִנִּכְסֵיהֶם, שֶׁהֵם בְּנֵי אַבְרָהָם, יִצְחָק וְיַעֲקֹב. וּמַעֲשֶׂה בְּאֶחָד שֶׁפָּרַע רֹאשׁ הָאִשָּׁה בַּשּׁוּק, בָּאת לִפְנֵי רַבִּי עֲקִיבָא, וְחִיְּבוֹ לִתֵּן לָהּ אַרְבַּע מֵאוֹת זוּז. אָמַר לוֹ רַבִּי, תֶּן לִי זְמַן. וְנָתַן לוֹ זְמַן. שְׁמָרָהּ עוֹמֶדֶת עַל פֶּתַח חֲצֵרָהּ וְשָׁבַר אֶת הַכַּד בְּפָנֶיהָ, וּבוֹ כְּאִסָּר שֶׁמֶן. גִּלְּתָה אֶת רֹאשָׁהּ, וְהָיְתָה מְטַפַּחַת וּמַנַּחַת יָדָהּ עַל רֹאשָׁהּ. הֶעֱמִיד עָלֶיהָ עֵדִים, וּבָא לִפְנֵי רַבִּי עֲקִיבָא. אָמַר לוֹ, רַבִּי, לָזוֹ אֲנִי נוֹתֵן אַרְבַּע מֵאוֹת זוּז. אָמַר לוֹ, לֹא אָמַרְתָּ כְּלוּם. הַחוֹבֵל בְּעַצְמוֹ, אַף עַל פִּי שֶׁאֵינוֹ רַשַּׁאי, פָּטוּר. אֲחֵרִים שֶׁחָבְלוּ בּוֹ, חַיָּבִין. וְהַקּוֹצֵץ נְטִיעוֹתָיו, אַף עַל פִּי שֶׁאֵינוֹ רַשַּׁאי, פָּטוּר. אֲחֵרִים שֶׁקָּצְצוּ אֶת נְטִיעוֹתָיו, חַיָּבִים:
6 Jeśli ktoś uderzy bliźniego pięścią, daje mu sela [dla bosheta]. R. Yehudah mówi w imieniu R. Yossi Haglili: Maneh. [Halacha nie jest zgodna z R. Judą.] Jeśli go uderzy [w policzek, gdyż pierś jest większy], daje mu dwieście zuzów. Jeśli uderzy go grzbietem dłoni, daje mu czterysta zuzów. Jeśli pociągnął za ucho [(Inna wersja: jeśli w to uderzył)], podarł sobie włosy, uderzył go śliną, zdjął płaszcz, albo odsłonił włosy kobiety na rynku, daje czterysta zuzów. Taka jest zasada: wszystko według jego rozróżnienia. [Wszystkie powyższe płatności mają na celu tylko jedno wyróżnienie. Ale dla zwykłego człowieka kwota jest mniejsza.] R. Akiva powiedział: Nawet ubodzy w Izraelu są postrzegani tak, jakby stracili swój majątek, ponieważ są dziećmi Abrahama, Izaaka i Jakuba. [R. Akiva różni się od poprzedniej tanna, twierdząc, że te kary pieniężne są takie same dla wszystkich, niezależnie od tego, czy są wyróżniające, czy powszechne. Halacha nie jest zgodna z R. Akivą.] Pewien mężczyzna odkrył kiedyś głowę kobiety na rynku, a ona stanęła przed R. Akivą, który orzekł, że da jej czterysta zuzów—po czym powiedział: „Nauczycielu, daj mi trochę czasu”. Dał mu czas. [To w odniesieniu do bosheth, gdzie nie ma strat pieniężnych. Ale z nezek, gdzie jest, nie ma czasu.] On (mężczyzna) czekał na nią [aż ją zobaczył] stojącą przy wejściu na jej dziedziniec, po czym rozbił przed nią dzban zawierający olej wartości Issara. Następnie odsłoniła głowę, „dłonią” olejek i namaściła włosy. Przydzielił jej świadków, przyszedł do R. Akiwy i powiedział do niego: „Mistrzu, czy dam czterysta zuzów takiemu jak ten!”. [która obniżyła się za olej wartą issara, ujawniając w ten sposób jej obojętność wobec bosheta] Odpowiedział: „Nic nie powiedziałeś. Ten, kto rani samego siebie, chociaż mu tego nie wolno, nie ponosi odpowiedzialności; inni, którzy go ranią, są Ten, kto ścinał jego rośliny, chociaż mu tego nie wolno, nie ponosi odpowiedzialności; inni, którzy ścinają jego rośliny, ponoszą odpowiedzialność.
ז אַף עַל פִּי שֶׁהוּא נוֹתֵן לוֹ, אֵין נִמְחָל לוֹ עַד שֶׁיְּבַקֵּשׁ מִמֶּנּוּ, שֶׁנֶּאֱמַר (בראשית כ) וְעַתָּה הָשֵׁב אֵשֶׁת וְגוֹ'. וּמִנַּיִן שֶׁלֹּא יְהֵא הַמּוֹחֵל אַכְזָרִי, שֶׁנֶּאֱמַר (שם) וַיִּתְפַּלֵּל אַבְרָהָם אֶל הָאֱלֹהִים וַיִּרְפָּא אֱלֹהִים אֶת אֲבִימֶלֶךְ וְגוֹ'. הָאוֹמֵר סַמֵּא אֶת עֵינִי, קְטַע אֶת יָדִי, שְׁבֹר אֶת רַגְלִי, חַיָּב. עַל מְנָת לִפְטֹר, חַיָּב. קְרַע אֶת כְּסוּתִי, שְׁבֹר אֶת כַּדִּי, חַיָּב. עַל מְנָת לִפְטֹר, פָּטוּר. עֲשֵׂה כֵן לְאִישׁ פְּלוֹנִי, עַל מְנָת לִפְטֹר, חַיָּב, בֵּין בְּגוּפוֹ בֵּין בְּמָמוֹנוֹ:
7 Mimo że daje mu (płatność boszetową), nie zostaje mu przebaczone, dopóki nie poprosi o przebaczenie, a mianowicie. (Rdz 20: 7): „A teraz zwróć żonę tego męża (Abrahama) itd.” I skąd się bierze, że nie należy być okrutnym, ale przebaczać? Z (tamże 17): „I Abraham modlił się do Boga (aby Avimelechowi zostało przebaczone) i Bóg uzdrowił Avimelecha itd.” Jeśli jeden powie (do drugiego): Oślep mi oko, odetnij mi rękę, złam mi nogę (a drugi to zrobi), on jest odpowiedzialny. (Jeśli zapyta :) „Pod warunkiem, że nie ponoszę odpowiedzialności?” [a pierwszy odpowiada: „Tak”, mimo to] jest odpowiedzialny. [Istnieje bowiem „Tak”, które jest jak „Nie”. „Tak” w tym przypadku należy rozumieć jako „kwestionujące”; bo mężczyźni nie mają skłonności do „rezygnacji” z bólu ciała.] (Jeśli ktoś mówi do drugiego :) Rozedrzyj mi ubranie, zniszcz mi dzban (a drugi to zrobi), on jest odpowiedzialny. (Jeśli zapyta :) „Pod warunkiem, że nie ponoszę odpowiedzialności?” [Nawet jeśli pierwszy odpowie: „Nie”], nie ponosi odpowiedzialności. [Bo jego „nie” jest jak „tak”, jakby powiedział do niego: „Czy nie powiedziałem ci, pod warunkiem, że nie będziesz za to odpowiedzialny?”. Dlatego nie ponosi odpowiedzialności, ludzie mają zwyczaj „zrzekać się” szkody materialnej.] (Jeśli ktoś mówi do drugiego: „Zrób to tak temu człowiekowi” (a drugi pyta :) „Pod warunkiem, że nie ponoszę odpowiedzialności?” ponosi odpowiedzialność zarówno za (uszkodzenie ciała) swoje ciało, jak i (uszkodzenie) swojej własności.